U podstaw kultury katolickiej”, czyli rzecz o ojcu Jacku Woronieckim.

„U PODSTAW KULTURY KATOLICKIEJ”

Rozważania wybitnego przedwojennego polskiego myśliciela, Jacka (Adama) Woronieckiego OP dotyczą najistotniejszych zagadnień kultury religijno-moralnej. Są one ciągle aktualne, jak zawsze aktualnym jest sam człowiek, prawda i dobro. Ojciec Jacek Woroniecki zachęca do głębszego zastanowienia się nad podstawowymi problemami obecnymi w życiu katolika. Religia jest ogniskową całej kultury, szczególnie zaś kultury jako sposobu życia Polaków przez tyle pokoleń. W religijnych przeżyciach powinny występować w harmonijnym powiązaniu wszystkie wątki kultury – a więc poznanie racjonalne, moralne postępowanie uwieczniające się w obyczajowości rodzinnej i szerszych grup społecznych, łącznie z narodem. Różnorodne formy sztuki, od sztuki logicznego myślenia poczynając, poprzez teatr, literaturę, muzykę, malarstwo – na architekturze kończąc są komponentami kształtującymi ludzkie tu i teraz oraz wpływającymi na cel ostateczny człowieka. To w religii dokonuje się jego samopoznanie jako bytu przygodnego, o kruchym istnieniu, lecz wielkich pragnieniach, wzlotach i upadkach. Ojciec Woroniecki dostrzega wadę Polaków na polu religii w postaci przerostu uczuciowości, sentymentalizmu, zmniejszonej ludzkiej refleksyjności. Katolik powinien kierować się rozumem oświeconym wiarą, a nie emocjami. Religia, jako ogniskowa kultury, może zabezpieczyć rozwój harmonijny wszystkich ludzkich przeżyć tak poznawczych i naukowych, jak przeżyć moralnych w realizowaniu dobra. To religia nadaje ostateczny sens ludzkiemu życiu, wiodąc człowieka ku szczęśliwej wieczności. Dlatego też religijna kultura jest konieczna dla wychowania siebie samego, swej rodziny i narodu, który bez religii traci swoje racjonalne bytowanie. Rozważania o. Jacka Woronieckiego są ważne i dzisiaj, w obliczu zagrożonej osobistej suwerenności i narodowej niepodległości. Ze względu na aktualność poruszanej problematyki mogą przyczynić się do właściwej formacji intelektualnej i religijnej polskiej inteligencji XXI w. Publikacja zawiera artykuły drukowane przez Autora głównie w prasie XX-lecia międzywojennego. Po raz pierwszy wydana została w Poznaniu w 1935 r. nakładem Naczelnego Instytutu Akcji Katolickiej. W ostatnich latach ukazały się liczne wznowienia.

W LUBLINIE. O. Jacka Woronieckiego zaprosił do Lublina ks. Idzi Radziszewski do współorganizowania Uniwersytetu. O. Jacek podejmuje tu pracę dydaktyczną jako profesor zwyczajny. Wykłada teologie moralną na Wydziale Teologicznym i na Wydziale Prawa Kanonicznego (1919-1929), etykę na Wydziale Prawa Kanonicznego i na Wydziale Nauk Humanistycznych (1920-1923), metodykę nauczania religii (1923/24) i pedagogikę (1924/25) na Wydziale Nauk Humanistycznych. Do podjęcia z czasem obowiązków rektora pomogło mu uprzednie pełnienie funkcji prodziekana Wydziału Prawa Kanonicznego (1920/21) i Wydziału Teologicznego (1921/22). Okres kadencji o. Jacka Woronieckiego na stanowisku rektora to lata 1922-1924. Mimo intensywnego zaangażowania w sprawy administracyjne Uczelni o. Woroniecki nie zaniedbywał badań naukowych. Twórczą pracę naukową uważał za obowiązek wypływający z sumienia i apostolatu. W okresie dziesięcioletniej pracy w Lublinie opublikował około 70 tytułów, a wśród nich swoje najcenniejsze książki: Metoda i program nauczania teologii moralnej, Lublin 1922; Katolickość tomizmu. Lublin 1924; Pełnia modlitwy. Poznań 1924; Katolicka etyka wychowawcza. Poznań 1935; Około kultu mowy ojczystej. Lwów 1925. Najbardziej ceniona jest Katolicka etyka wychowawcza o. Jacka, aktualna do dziś. O. Jacek interesował się wieloma dziedzinami wiedzy: teologią moralną, filozofią, pedagogiką, literaturą polską i obcą, historią, hagiografią, językoznawstwem, przyrodą. Jego twórczość naukowa przepojona jest głębokim uznaniem dla myśli św. Tomasza z Akwinu, którego był gorącym zwolennikiem i propagatorem.

RZYM i KRAKÓW. W 1929 r. o. Jacek opuścił Lublin, by podjąć się obowiązków profesora teologii moralnej w Collegium Angelicum w Rzymie (1929-1933), po czym skierowano go do Lwowa, gdzie pełnił funkcję wykładowcy i rektora Studium Filozoficznego u dominikanów. Krótko przed wybuchem II wojny światowej (1937-1939) kierował Studium Generalnym dominikanów w Warszawie. Wybuch wojny zastał go w Krakowie, gdzie pozostał już do końca życia. Do 1944 r. był zaangażowany jako rektor tamtejszego Studium Generalnego, po czym wycofał się z działalności zewnętrznej z powodu złego stanu zdrowia i poświęcił całkowicie pracy pisarskiej. Jej owocem była m.in. książka pt.: Św. Jacek Odrowąż i wprowadzenie zakonu kaznodziejskiego do Polski, Katowice 1947.

O. Jacek Woroniecki OP (1878-1949) Urodzony 21 grudnia 1878 r. w Lublinie Adam Woroniecki, syn Mieczysława Woronieckiego i Marii z Drohojowskich dzieciństwo spędził z rodzicami, trzema braćmi i czterema siostrami w rodzinnym majątku Kanie k. Chełma Lubelskiego. Dzieci wzrastały w atmosferze religijnej i patriotycznej. Od wczesnej młodości wdrażane były do pracy społecznej, np. do potajemnego nauczania języka polskiego w okolicznych wsiach, z racji czego narażały się na represje ze strony zaborcy. Państwo Woronieccy dbali również o wszechstronne wykształcenie dzieci, w czym dużą pomocą służyła bogata domowa biblioteka. Wielką wagę przywiązywano nie tylko do historii, czy literatury polskiej, ale i do nauki języków obcych. Adam ukończył gimnazjum w Warszawie (1898), po czym udał się do Katolickiego Uniwersytetu we Fryburgu Szwajcarskim, gdzie osiągnął dwa licencjaty: z nauk przyrodniczych (1902) i teologii (1905). W 1905 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Lublinie, w którym w rok później otrzymał święcenia kapłańskie. Pozostał w nim jako wykładowca, pełniąc jednocześnie obowiązki kapelana i sekretarza biskupa Franciszka Jaczewskiego. Po roku tej pracy udał się na dalsze studia do Fryburga Szwajcarskiego, uwieńczone doktoratem z teologii (1911). W tym samym roku podjął decyzję wstąpienia do zakonu dominikanów. Otrzymał wówczas imię zakonne Jacek. Początkowo przebywał w klasztorze w Fiesole k. Florencji, następnie w Rzymie. Stąd został skierowany do Fryburga Szwajcarskiego, gdzie pełnił funkcję ojca duchownego i wicedyrektora konwiktu dla księży studentów. Przerwał tę pracę na dwa lata, by wykładać etykę w dominikańskim Studium Generalnym w Krakowie. Po powrocie do Fryburga Szwajcarskiego był przez trzy lata (19161919) profesorem filozofii na tamtejszym Uniwersytecie. Kiedy przybył znów do Lublina miał poza sobą wiele doświadczenia w pracy duszpasterskiej, pedagogicznej, a także nieprzeciętną erudycję w różnych dziedzinach wiedzy i osiągnięcia naukowe (około 20 publikacji).

Autor: Małgorzata Chodkowska

Dodaj komentarz